İçindekiler
- Trafo Nedir? Çalışma Prensibi
- Trafo Türleri ve Seçim Kriterleri
- Kapasite (kVA) Hesabı
- Trafo Merkezi Kurulum Süreci
- TEDAŞ/BEDAŞ Onay Süreci
- Periyodik Bakım Planı
- İlgili Detaylı Rehberler
- Sık Sorulan Sorular
1. Trafo Nedir? Çalışma Prensibi
Trafo (transformatör); elektrik enerjisini elektromanyetik indüksiyon yoluyla bir gerilim seviyesinden diğerine aktaran statik elektrik makinesidir. Primer (giriş) sargıya uygulanan AC akım, manyetik akı oluşturur ve sekonder (çıkış) sargıda istenen gerilimde elektrik üretilir.
Detay: Trafo Nedir? Detaylı Tanım
2. Trafo Türleri ve Seçim Kriterleri
Yağlı Tip Trafo (ONAN/ONAF/OFAF)
- Soğutma: Mineral veya bitkisel yağ
- Ömür: 35-45 yıl
- Kapasite: 50 kVA - 100 MVA
- Avantaj: Ekonomik, yüksek verim
- Dezavantaj: Yangın riski, yağ kuyusu zorunlu
Kuru Tip Trafo (Cast Resin / VPI)
- Soğutma: Hava (AN/AF) veya reçine kaplı
- Ömür: 25-35 yıl
- Kapasite: 100 kVA - 25 MVA
- Avantaj: Yangına dayanıklı (F1), iç mekan uyumlu
- Dezavantaj: %40-80 daha pahalı
Detay: Yağlı vs Kuru Tip Trafo Karşılaştırması
Hangi Tip Hangi Tesise?
| Tesis | Önerilen Tip |
|---|---|
| Dış mekan trafo köşkü | Yağlı |
| Hastane, AVM, otel | Kuru (BYKY zorunlu) |
| Sanayi (ayrı bina) | Yağlı |
| Veri merkezi | Kuru |
| Yer altı trafo | Kuru |
| Petrokimya | Kuru |
3. Kapasite (kVA) Hesabı
Formül: kVA = (P_kW × Eş Zamanlılık) / cosφ × Emniyet Katsayısı
Örnek: 500 kW kurulu güç, eş zamanlılık 0.7, cosφ 0.9, emniyet 1.25 → kVA = (500 × 0.7) / 0.9 × 1.25 = 486 kVA → 630 kVA seçilir
| Tesis Tipi | Tipik Kapasite |
|---|---|
| Villa / Küçük atölye | 50-160 kVA |
| Apartman/ticari | 250-400 kVA |
| Küçük fabrika | 400-630 kVA |
| Orta fabrika | 800-1250 kVA |
| Büyük fabrika/AVM | 1600-2500 kVA |
| Veri merkezi | 2x2500+ kVA |
4. Trafo Merkezi Kurulum Süreci
- Proje müellifliği (EMO yetkili mühendis)
- TEDAŞ/BEDAŞ onayı (4-8 hafta)
- Trafo binası inşaatı (beton köşk veya bina içi oda)
- Trafo + OG hücre + AG ana pano tedariği (6-10 hafta)
- Montaj ve kablo çekimi (2-3 hafta)
- Test ve devreye alma (1 hafta)
- TEDAŞ geçici-kesin kabul
Tipik toplam süre: 12-20 hafta
5. TEDAŞ/BEDAŞ Onay Süreci
Gerekli evraklar:
- Proje dosyası (AutoCAD + PDF)
- Tek hat şeması
- Topraklama hesabı
- Koruma koordinasyonu
- Tapu/kiralama belgesi
- Yapı denetim onayı
- EMO sicilli mühendis imzası
TEDAŞ onaylı trafo markaları: BEST, ELİN, BALIKESİR ELEKTROMEKANİK, ABB, Schneider Türkiye, Astor, ELG, ULAŞ TRAFO
6. Periyodik Bakım Planı
| Bakım Türü | Sıklık | Süre |
|---|---|---|
| Görsel kontrol + termal | 6 ayda 1 | 2 saat |
| Yıllık tam bakım (DGA dahil) | Yılda 1 | 1 gün |
| Yağ değişimi/filtrasyon | 8-10 yılda 1 | 2 gün |
| Tam revizyon | 5 yılda 1 | 1 hafta |
Detay: Trafo Yıllık Bakım Kontrol Listesi (25 adım)
7. İlgili Detaylı Rehberler
- 📘 Trafo Nedir? Detaylı Tanım
- ⚖️ Yağlı vs Kuru Tip Trafo
- 🛠️ Trafo Yıllık Bakım — 25 Adım
- 🛠️ Topraklama Direnci Ölçümü
- 🛠️ Termografik Kontrol Rehberi
- 📘 Elektrik Panosu Nedir?
- 📘 Salt Malzeme Nedir? (OG Hücre dahil)
DOA Enerji Trafo Merkezi Hizmeti
DOA Enerji, TEDAŞ/BEDAŞ onaylı OG sistemleri uzmanı olarak yağlı ve kuru tip trafo tedariki, hücre montajı, anahtar teslim trafo merkezi kurulumu ve devreye alma hizmeti sunar. BEST, ELİN, ABB, Schneider trafoları orijinal fatura ve test raporlarıyla. 7/24 acil servis.
Sık Sorulan Sorular
Trafo merkezi kurulumu kaç ay sürer?
Proje müellifliği 2 hafta, TEDAŞ onayı 4-8 hafta, ekipman tedariği 6-10 hafta, montaj 2-3 hafta. Toplam 12-20 hafta.
Hangi tip trafo seçmeliyim?
İç mekan (bina içi) ve yangın hassasiyeti olan tesisler için kuru tip zorunlu (BYKY 51). Dış mekan trafo köşkleri ve sanayi tesisleri için yağlı tip daha ekonomiktir.
Yağ analizi (DGA) ne sıklıkla yapılmalı?
Yılda 1 zorunlu. Kritik trafolar için 6 ayda 1 önerilir. DGA çözünmüş gaz yorumu, %80 kritik arızayı erken yakalar.
Trafo aşırı yüklenirse ne olur?
Sürekli %100 üzeri yüklenme yağı ısıtır, sargı izolasyonunu hızla yıpratır. Tipik 35 yıl ömür, %120 yükle 10 yıla düşebilir. Aşırı yük rölesi şart.
Trafo merkezi maliyeti ne kadar?
2026 fiyatlarıyla 1000 kVA yağlı tip ~580.000 TL trafo + ~250.000 TL OG hücre + ~120.000 TL montaj. Toplam ~950.000-1.500.000 TL.
