İçindekiler
- Elektrik Panosu Nedir?
- Pano Çeşitleri ve Kullanım Alanları
- Ana Bileşenler ve Salt Malzeme
- TS EN 61439 Sertifikasyon Süreci
- Pano Seçim Kriterleri
- İmalat Süreci ve Kalite Kontrol
- İlgili Detaylı Rehberler
- Sık Sorulan Sorular
1. Elektrik Panosu Nedir?
Elektrik panosu; bir tesisin elektriğinin dağıtılması, kontrol edilmesi ve korunması için gerekli olan kesici, ayırıcı, sigorta, kontaktör, röle, kondansatör ve ölçüm cihazlarını standart bir metal muhafaza içinde bir araya getiren tesisattır. Şebekeden gelen elektriği çıkışlara güvenli şekilde dağıtır, arızalarda otomatik koruma sağlar.
Detay: Elektrik Panosu Nedir? Detaylı Tanım
2. Pano Çeşitleri ve Kullanım Alanları
AG (Alçak Gerilim) Dağıtım Panosu
Ana enerjiyi alt panolara/yüklere dağıtır. 100-6300 A. Ana giriş kesici + bara sistemi + çıkış kesicileri içerir.
Kompanzasyon Panosu
Reaktif güç tüketimini kompanze ederek cosφ'yi 0.98-1.00 aralığında tutar. Kondansatörler + kontaktörler + reaktif güç kontrolcüsü. %10-30 enerji tasarrufu.
Detay: Kompanzasyon Panosu Nedir?
MCC (Motor Kontrol Merkezi)
Çok sayıda motoru merkezi olarak yönetir. Soft starter, yıldız-üçgen, frekans invertörü (VFD).
Otomasyon (PLC) Panosu
Üretim hattı PLC kontrolü için. Siemens S7, Schneider M580, ABB AC500.
ATS (Otomatik Transfer) Panosu
Şebeke kesintisinde jeneratöre otomatik geçiş. Hastane, veri merkezi için zorunlu.
Detay: ATS vs UPS Karşılaştırması
UPS Panosu
Kesintisiz güç altyapısı, statik bypass + akü bankı.
3. Ana Bileşenler ve Salt Malzeme
| Bileşen | İşlevi | Önerilen Marka |
|---|---|---|
| Pano Kabini | IP54/65 metal muhafaza | Rittal, Kemiks |
| Bara Sistemi | Akım taşıma | Bakır E-Cu |
| ACB (Açık Tip Kesici) | Ana giriş 630-6300A | ABB Emax 2, Schneider MasterPact |
| MCCB (Kompakt Kesici) | Dağıtım 100-1600A | Schneider NSX, ABB Tmax |
| Kontaktör | Motor kontrol | ABB AF, Schneider TeSys |
| Termik Röle | Aşırı yük koruma | ABB, Schneider |
| Sürge Koruma (SPD) | Yıldırım/aşırı gerilim | Phoenix Contact, ABB OVR |
| Enerji Analizörü | Ölçüm | Schneider PM5560, UMG509 |
Detay: Salt Malzeme Nedir? | Schneider vs ABB vs Siemens
4. TS EN 61439 Sertifikasyon Süreci
2014'ten itibaren AB ve Türkiye'de zorunlu olan standart paketi:
- TS EN 61439-1: Genel kurallar
- TS EN 61439-2: Güç anahtarlama panoları
- TS EN 61439-3: Dağıtım panoları
Sertifika için gereken testler:
- Tip testi (Type Test): Üretici tarafından bir kez yapılır
- Sıcaklık artış testi
- Kısa devre dayanım testi (Icw)
- Dielektrik dayanım testi
- Mekanik dayanım testi
- Koruma sınıfı (IP) testi
- Rutin test (Routine Test): Her pano için
- Dielektrik testi (2 kV/1 dk)
- İzolasyon direnci ölçümü
- Koruma devresi sürekliliği
Sertifikasız pano TEDAŞ tarafından kabul edilmez.
5. Pano Seçim Kriterleri
✅ Nominal akım (In): 100-6300 A arası ✅ Kısa devre dayanımı (Icw): Tipik 25-100 kA / 1 sn ✅ Koruma sınıfı (IP): İç IP31-55, dış IP54-66 ✅ Form sınıfı (1-4): İç bölmeleme derecesi (kritik tesislerde Form 4) ✅ Bara sistemi: Akım kapasitesine uygun bakır ✅ Marka: Tek marka (selektivite garantisi) ✅ Test belgeleri: TSE, CE, EN 61439-2 tip testi
6. İmalat Süreci ve Kalite Kontrol
- Tek hat şeması ve kısa devre hesabı
- Malzeme listesi ve sipariş
- Kabin üretimi (CNC bükme, boyama)
- Bara montajı (akım hesabına göre boyutlandırma)
- Salt malzeme montajı ve etiketleme
- Kablolama (PVC kanal, faz renklendirme)
- Etiket ve şema bantları
- Test ve devreye alma
- Teslim ve eğitim
Tipik üretim süresi: AG dağıtım 2-3 hafta, kompanzasyon 2-3 hafta, MCC/otomasyon 4-6 hafta.
7. İlgili Detaylı Rehberler
- 📘 Elektrik Panosu Nedir? Çeşitleri
- 📘 Kompanzasyon Panosu Nedir?
- 📘 Salt Malzeme Nedir?
- ⚖️ Schneider vs ABB vs Siemens
- ⚖️ ATS vs UPS Karşılaştırması
- 🛠️ Kompanzasyon Devreye Alma Rehberi
- 🛠️ Termografik Kontrol Rehberi
- 🛠️ Reaktif Güç Cezası Hesabı
DOA Enerji Pano İmalatı
DOA Enerji, Başakşehir İOSB tesislerinde ABB ve Schneider Electric onaylı sistem ortağı olarak elektrik panosu imalatı yapmaktadır. TS EN 61439-1/2 sertifikalı, tip testli ve 2 yıl garantili panolar. Tek hat şeması, kısa devre hesabı, termal hesap içeren proje dosyası ücretsiz.
Sık Sorulan Sorular
TS EN 61439 sertifikalı pano şart mı?
Evet, 2014'ten beri yasal zorunluluktur. Sertifikasız pano TEDAŞ/BEDAŞ tarafından kabul edilmez. Tip testi raporu, kısa devre dayanım testi ve sıcaklık artış testi belgelenmelidir.
Pano IP koruma sınıfı nasıl seçilir?
İç mekan ofis/teknik oda IP31-IP41, üretim alanı IP54, dış mekan IP55-IP66. Korozyon riski için paslanmaz çelik kabin tercih edilmelidir.
Form sınıfı nedir, kaç olmalı?
Form 1 (en az bölmeli) – Form 4 (en kapsamlı bölmeli). Veri merkezi ve hastane için Form 4 önerilir. Sanayide Form 2-3 genellikle yeterlidir.
Pano içine yangın algılama gerekli mi?
1000 kVA üzeri trafo besleyen ana dağıtım panolarında dahili duman dedektörü öneri seviyesindedir. 2500 kVA üzeri için ise yasal olarak zorunlu olabilir (büyük yapı yangın yönetmeliği).
Karma marka pano kullanılır mı?
Teknik olarak mümkün, ama selektivite tabloları tek marka için garantilidir. Karma kurulumda koordinasyonu el ile hesaplamak gerekir. Önerilen: tek marka.