Salt Malzeme Nedir?
Salt malzeme; elektrik devrelerini açıp kapayan, kısa devre/aşırı yük/toprak kaçağı gibi arızalardan koruyan ve sistemin kontrolünü sağlayan tüm anahtarlama, ölçü, koruma ve kontrol ekipmanlarının genel adıdır. İngilizce karşılığı "switchgear" olan bu kavram; kesici (breaker), ayırıcı (disconnector), sigorta (fuse), kontaktör, termik manyetik röle, kaçak akım rölesi (RCD), sürge koruma cihazı (SPD), enerji analizörü, kombi sayaç, akım trafosu (CT) ve gerilim trafosu (VT) gibi geniş bir ekipman grubunu kapsar. Alçak gerilim (AG) ve orta gerilim (OG) olmak üzere iki ana sınıfa ayrılır ve her elektrik panosu, trafo merkezi ve dağıtım tesisinin temel yapı taşıdır.
AG (Alçak Gerilim) Salt Malzemeleri
0-1 kV gerilim seviyesinde kullanılan ekipmanlardır:
1. Kompakt Devre Kesicileri (MCCB)
- 16 A – 1600 A arası nominal akım
- Termik (aşırı yük) ve manyetik (kısa devre) koruma
- Ayarlanabilir elektronik veya termik manyetik bobinli
- Markalar: Schneider NSX, ABB Tmax, Siemens 3VA, LS Susol
2. Açık Tip Devre Kesicileri (ACB)
- 630 A – 6300 A arası, ana dağıtım panolarında
- Yüksek kısa devre dayanımı (50-150 kA)
- Mikroişlemcili koruma röleleri (LSIG)
- Markalar: ABB Emax 2, Schneider MasterPact, Siemens 3WL
3. Minyatür Devre Kesiciler (MCB)
- 0,5 A – 125 A, ev ve ticari aydınlatma/priz devrelerinde
- B, C, D karakter eğrisi (anahtarlama tipi)
- Kaçak akım röleli (RCBO) versiyonları mevcut
4. Kontaktörler
- Motor, ısıtıcı, kapasitör ve aydınlatma kontrolünde
- 9 A – 800 A arası, AC1/AC3/AC6 kategorileri
- Markalar: ABB AF, Schneider TeSys, Siemens Sirius 3RT
5. Termik Manyetik Röleler
- Motoru aşırı yük ve faz kaybından korur
- Kontaktör ile birlikte kullanılır
6. Kaçak Akım Röleleri (RCD/RCCB)
- 10-300 mA hassasiyetli toprak kaçağı koruma
- Tip A, AC, B sınıfları (DC bileşeni için Tip B)
7. Sürge Koruma Cihazları (SPD)
- Tip 1 (yıldırım), Tip 2 (geçici aşırı gerilim), Tip 3 (hassas yük)
- Hem AG hem OG hatlarında kullanılır
8. Sigortalı Yük Ayırıcılar
- NH (bıçaklı) sigortalı veya silindirik sigortalı tip
- Manuel ayırma ve aşırı akım koruması
OG (Orta Gerilim) Salt Malzemeleri
1-36 kV arasında kullanılan ekipmanlardır:
1. Vakum Kesiciler (VCB)
- 7,2-40,5 kV arası, en yaygın OG kesici tipi
- Vakum tüplü tasarım, bakım gerektirmez
- 630 A – 4000 A nominal akım
- Markalar: ABB VD4, Schneider HVX, Siemens 3AH
2. SF6 Gazlı Kesiciler
- Sülfür hekzaflorür gaz izolasyonlu
- Kompakt boyut, dış mekan uygun
- Çevresel kaygılarla yerini vakum kesicilere bırakıyor
3. OG Ayırıcılar (Disconnector)
- Yüksüz devre ayırmada güvenli izolasyon mesafesi sağlar
- Topraklama bıçaklı versiyonları
4. OG Sigortalar
- Yüksek kesme kapasiteli (HRC) sigortalar
- Trafo koruma ve motor koruma için
5. Akım ve Gerilim Trafoları (CT/VT)
- Sayaç ve röle beslemesi için ölçüm
- 50/5 ile 4000/5 A arası akım trafoları
6. Koruma Röleleri
- Aşırı akım (50/51), aşırı/düşük gerilim (27/59), diferansiyel (87)
- Mikroişlemcili modern röleler: ABB REF615, Schneider Sepam, Siemens Siprotec
Salt Malzeme Markaları – Kalite Karşılaştırması
| Marka | Menşei | Güçlü Yönü |
|---|---|---|
| ABB | İsviçre-İsveç | OG sistemleri, kontaktör |
| Schneider Electric | Fransa | Akıllı bina, otomasyon |
| Siemens | Almanya | Endüstriyel otomasyon |
| Legrand | Fransa | AG dağıtım, prefabrik |
| Eaton | ABD | Kritik güç, UPS |
| Mitsubishi | Japonya | PLC, sürücü |
| LS Industrial | G. Kore | Ekonomik premium |
| Türkiye yerli | TR | Federal Elektrik, EAE, Maktek |
Salt Malzeme Seçim Kriterleri
- Nominal akım (In) ve gerilim (Un) sistem değerlerine uygun olmalı.
- Kısa devre dayanımı (Icu, Icw) tesis kısa devre akımından büyük olmalı.
- Selektivite: Üst kesici alt kesiciden önce açmamalı.
- Koruma sınıfı (IP): Ortam koşullarına uygun olmalı.
- Marka uyumluluğu: Aynı tedarik kanalı tercih edilmeli.
- Stok ve servis: Yedek parça erişilebilir olmalı.
DOA Enerji Salt Malzeme Tedarik Hizmeti
DOA Enerji Aydınlatma, ABB, Schneider Electric, Siemens, Legrand, Eaton, LS markalarının yetkili tedarik ortağı olarak proje bazlı toptan salt malzeme tedariki yapmaktadır. Tüm ürünler orijinal fatura, CE/TSE belgesi ve üretici garantisi ile teslim edilir. Stoklu modellerde 1-3 gün, özel sipariş ürünlerde 2-6 hafta teslim süresi uygulanır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Salt malzeme ile elektrik malzeme aynı şey midir?
Hayır. Elektrik malzeme priz, anahtar, kablo, armatür gibi tüm tesisat ürünlerini kapsar. Salt malzeme ise sadece anahtarlama, koruma, kontrol ve ölçü ekipmanlarını ifade eder. Salt malzeme, elektrik malzemenin profesyonel/endüstriyel alt kümesidir.
Hangi salt malzeme markası daha iyidir?
Tesis tipine göre değişir. Otomasyon ağırlıklı projelerde Schneider Electric ve Siemens, OG sistemlerde ABB, motor kontrol uygulamalarında ABB AF veya Schneider TeSys, ekonomik çözümlerde LS Industrial önerilir. Marka karması önerilmez; servis ve selektivite için tek marka tercih edilmeli.
Salt malzeme nereden alınır?
Üreticinin yetkili distribütöründen veya sistem entegratöründen alınmalıdır. Sahte/Çakma ürünler yangın ve elektrik çarpması riski taşır. DOA Enerji gibi yetkili bayilerden orijinal fatura ve seri numarası ile alım yapılmalıdır.
Sahte salt malzeme nasıl anlaşılır?
Hologram, lazer marker, seri numarası kontrolü, üretici web sitesinden doğrulama yapın. Fiyat piyasanın %30+ altındaysa sahte olabilir. Sertifika ve fatura sorgulayın; gri pazar ürünleri garantisi olmayan ürünlerdir.
OG salt malzeme için hangi sertifikalar zorunludur?
OG ekipmanlar için IEC 62271 serisi, AG için IEC 60947 serisi standart zorunludur. Türkiye'de ayrıca TSE ve TEDAŞ onayı aranır. Sertifikasız OG salt malzeme şebekeye bağlanamaz.