Proje Genel Bakış
İstanbul Avrupa Yakası'nda günlük 18.000 ziyaretçi kapasiteli, 45.000 m² kapalı alana sahip prestijli bir alışveriş merkezinin orta gerilim (OG) trafo merkezi modernizasyonu, DOA Enerji elektrik taahhüt ekibi tarafından 11 günlük yoğun mühendislik kurgusu ve 36 saatlik kesinti penceresinde gerçekleştirilmiştir.
AVM'nin mevcut altyapısı 2 × 2500 kVA ABB epoksi reçineli kuru tip trafolarına dayanıyordu; sistem 30 yıllık olup bakım maliyetleri katlanarak artmıştı. Müşteri talepleri: (a) trafo verimini yükseltmek, (b) harmonik kirliliği çözmek, (c) SCADA ile uzaktan izleme kurmak ve (d) bu operasyonu müşteri ziyaretini etkilemeyecek şekilde tamamlamak.
Mevcut Durum Analizi
Saha etüdünde yapılan harmonik analiz ölçümleri (Fluke 1750) çarpıcıydı:
- Mevcut trafo kayıpları (no-load): 4.8 kW/trafo (yeni IEC 60076 standardına göre yaklaşık 2.1 kW olmalı)
- Yıllık no-load kayıp: 84.000 kWh (sadece boşta çalışan trafolar)
- THDi (akım harmonik bozulması): %42 (IEEE 519 limit %5)
- Power Factor: 0.84 (yetersiz, ceza eşiği 0.95)
- AG ana pano akımı: pik 3450 A (4000 A panonun %86'sı, manevra alanı dar)
- Reaktif enerji cezası: 47.000 TL/ay
Trafo öncesi OG hattında ölçülen gerilim çukurları, AVM merkez serverleri ve klima motorlarında "nuisance trip" sorunları yaratıyordu. Yangın senaryolarında zorunlu olan otomatik trafo geçişi (ATS) ise mevcut sistemde manuel olarak çalışıyordu.
Tasarım & Mühendislik Çözümü
Sistem Mimarisi
AVM'nin günlük ziyaretçi profili analiz edildikten sonra gece 02:00 — sabah 14:00 arasında 36 saatlik bakım kesintisi onaylandı. DOA mühendisliği aşağıdaki mimariyi kurguladı:
- 2 × 2500 kVA Trihal (Schneider Electric) ester yağlı kuru tip trafo — ester sıvı dolu, IEC 60076-11 uyumlu, çevre dostu (PCB içermez), yangın güvenlik sınıfı K2
- Schneider PrismaSet 4000A AG ana pano (TTA, IP54, Form 4b ayrımlı)
- Schneider AccuSine PFV+ 600 A aktif harmonik filtre (THDi'yi %5 altına indirir, IEEE 519 uyumlu)
- Schneider Smartlink + EcoStruxure SCADA uzaktan izleme — anlık güç, sıcaklık, hücre durumu, alarm
- Otomatik trafo geçişi (ATS) — Trafo arızası durumunda 80 ms transfer
Ürün Seçimi & Sebepleri
Schneider Electric Trihal trafosu, alternatif markalar (ABB Resibloc, Siemens GEAFOL) arasından şu sebeplerle seçildi:
- Toplam kayıplar 16.4 kW, eski trafolara göre %42 düşük
- K-faktor 13 harmonik dayanımı (mevcut THDi %42'yi çekebilir tam yükte)
- Yangın sınıfı K2 (BYKHY yangın yönetmeliği gereği AVM ortak alanları için zorunlu)
- Kısa devre dayanımı: 50 kA / 1 sn
- 40 yıllık beklenen ömür
Uygulama Süreci
Cuma 02:00: AVM dış kapıları kapatıldı, jeneratörler devreye alındı (3 × 1250 kVA dizel). UPS sistemleri tam yükte 12 dk süre verdi.
Cuma 04:00: Mevcut trafolar de-energize edildi. ABB hücreleri, kablo bağlantıları ve harmonik filtre sökümü 8 saat sürdü.
Cuma 14:00 — Cumartesi 02:00: Yeni Trihal trafoların kaldırılması (vinçle 8.4 ton/adet), pozisyonlandırılması, OG–AG bağlantıları, topraklama, yağ doldurma ve test.
Cumartesi 02:00 — 10:00: PrismaSet panonun kurulumu, AG kablolama (240 mm² Cu × 8/faz), SCADA paneli devreye alma.
Cumartesi 10:00 — 14:00: Sistem testleri (kısa devre simülasyonu, harmonik filtre kalibrasyonu, ATS transfer testi), commissioning.
Cumartesi 14:00: AVM açıldı, tam normal operasyon. Sıfır müşteri etkisi.
Sonuçlar & Ölçümler
| Metrik | Önce | Sonra | Değişim |
|---|---|---|---|
| Trafo verimi (tam yük) | 96.8% | 99.2% | +2.4 puan |
| No-load kayıp (yıllık) | 84.000 kWh | 36.500 kWh | -%57 |
| THDi | %42 | %4.8 | IEEE 519 OK |
| Power Factor | 0.84 | 0.99 | Ceza eşiği üstü |
| Reaktif enerji cezası | 47.000 TL/ay | 0 TL | -564.000 TL/yıl |
| Toplam yıllık tasarruf | — | 1.78 GWh + 564 K TL | ~2.1 M TL/yıl |
| ATS transfer süresi | Manuel | 80 ms | Otomatik |
| Geri ödeme | — | 2.9 yıl | ROI %35/yıl |
Yönetmelik Uyumu & Sertifikasyon
- IEC 60076 serisi — Güç trafoları
- IEC 60076-11 — Kuru tip trafolar
- IEEE 519:2014 — Harmonik kontrol
- TS EN 61439 — Düşük gerilim pano sistemleri
- BYKHY Madde 71 — AVM ortak alanları yangın güvenli trafo zorunluluğu
- EMO TMMOB Elektrik Tesisleri Yönetmeliği
- CE & TSE-EN-ISO sertifikalar
Müşteri Geri Bildirimi
"Bu büyüklükte bir teknik dönüşümde 36 saatte bitirilmesi, deneyimli elektrik müteahhitlerinden bile zor bulduğumuz bir profesyonelliktir. DOA ekibinin Schneider EcoStruxure SCADA panelindeki anlık enerji izleme ve uzaktan alarm yönetim sistemi sayesinde, AVM teknik müdürümüz cumartesileri evden bile sistemi kontrol edebiliyor." — AVM Teknik Müdürü
DOA Enerji Farkı & Sonuç
DOA Enerji bu projede sadece trafo değişimi değil, toplam enerji altyapı dönüşümü sundu. Aktif harmonik filtre + SCADA + ATS kombinasyonu sayesinde AVM artık IEEE 519 uyumlu, tam izlenebilir ve kendiliğinden korumalı bir tesise dönüştü.
AVM, hipermarket, hastane ve veri merkezi gibi 24/7 enerji süreklilik gereksinimi olan tesisler için DOA Enerji'nin anahtar teslim OG–AG modernizasyon paketi mevcuttur. Saha etüdü + Dialux/SeeElectric + commissioning + 5 yıl bakım kontratı içerir.