Kapalı Spor Salonu Aydınlatma Dönüşümü: Caferağa Spor Salonu Case Study

Proje Künyesi

Müşterinin İhtiyacı: Tek Salon, Üç Farklı Kullanım

Kapalı spor salonları her gün aynı ışık seviyesine ihtiyaç duymaz. Temizlik ve serbest antrenman düşük, okul ve amatör kullanım orta, resmi müsabaka ve yayın organizasyonları yüksek aydınlık ister. Tek seviyeli bir sistem ya her gün gereğinden fazla enerji harcar ya da özel günlerde yetersiz kalır.

Caferağa projesinde hedef, bu üç kullanımı karmaşık otomasyon maliyetine girmeden, sade bir panoyla karşılamaktı.

Dönüşümden önce salonda metal halide ampullü armatürler kullanılıyordu. Müşterinin başlıca şikâyetleri üçtü: yetersiz aydınlık, yüksek enerji kullanımı ve sık arıza nedeniyle artan bakım-onarım masrafları.

Eski sistem 80 adet 480 W metal halide armatürden, yani toplam 38,4 kW bağlı güçten oluşuyordu.

Adım 1: Keşif ve Mevcut Durum Tespiti

Projeye salonda yapılan keşifle başladık.

Adım 2: Saha Ölçümü ve Tespit Edilen Sorunlar

Hesaba başlamadan önce mevcut sistemin sahada gerçekte ne verdiğini ölçtük. Ölçümde mevcut metal halide sistemin tam güçteki (38,4 kW) ortalama aydınlığı 980 lx bulundu.

Üç sorun tasarım kararlarını belirledi: aydınlık sorunu için DIALux ile hesaplanmış bir yerleşim, enerji sorunu için verimli LED ve kademeli kumanda, bakım sorunu için tek tip armatür ve sade pano.

Adım 3: Tasarım Yaklaşımı

Tasarımı dört kararın üzerine kurduk:

1. Tek tip armatür: Salonun tamamında aynı DOA LED yüksek tavan armatür kullanıldı. Bu, bakım ve yedek parça yönetimini basitleştirir.
2. 3 gruplu pano mantığı: 40 armatür 20 + 10 + 10 olarak üç linyeye bölündü. Linye 1 tek başına, Linye 1+2 birlikte, üçü birden açılabiliyor.
3. Otomasyonsuz kontrol: DALI, 0-10V veya yazılım yok. Kademeyi salon görevlisi panodan şalterle seçer. Arıza noktası azdır, işletme basittir.
4. En olumsuz koşula göre hesap: Maç ve antrenmanların yaklaşık %80'i akşam yapıldığı için hesap, gün ışığı katkısı olmadan gece koşuluna göre yapıldı. Camlardan giren gün ışığı ek bir avantaj olarak bırakıldı.

Adım 4: DIALux Simülasyonu

Simülasyonu aşağıdaki parametrelerle kurduk:

• Zemin alanı: 798 m², boş alan ve montaj yüksekliği: 12 m
• Çalışma düzlemi yüksekliği: 0,80 m, sınır bölgesi: 0,50 m
• Yansıma dereceleri: tavan %70, duvarlar %50, zemin %48
• Bakım çarpanı: 0,80. Tozlanma, armatür camı kirlenmesi ve LED'lerin doğal lümen kaybı baştan hesaba katıldı. Yani aşağıdaki değerler "yeni, tertemiz tesis" değerleri değil, bakım payı düşülmüş işletme değerleridir.

İki armatür seçeneğini aynı salonda, aynı yerleşim ve aynı grup mantığıyla ayrı ayrı hesapladık.

Seçenek A: 400W LED Yüksek Tavan Armatür (60.000 lm, 150,1 lm/W)

Seçenek B: 300W LED Yüksek Tavan Armatür (39.000 lm, 130,1 lm/W)

400W mı, 300W mı? İki Seçeneğin Karşılaştırması

Aynı armatür sayısı ve aynı yerleşimle iki seçenek arasındaki fark tutarlı çıktı:

• Güç: 300W seçenek, her kademede %25 daha az güç çeker (örneğin tam kapasitede 12 kW'a karşı 16 kW).
• Aydınlık: 300W seçenek, her kademede yaklaşık %35 daha düşük ortalama aydınlık verir. Diğer yönden bakınca 400W seçenek yaklaşık %54 daha aydınlıktır.
• Verimlilik: 400W armatür 150,1 lm/W, 300W armatür 130,1 lm/W üretir. DIALux'un alan bazlı özgül bağlantı değeri 400W seçenekte yaklaşık 1,04 W/m² / 100 lx, 300W seçenekte yaklaşık 1,20–1,21 W/m² / 100 lx çıktı. Yani aynı aydınlık seviyesini elde etmek için 400W seçenek yaklaşık %13 daha az güç gerektiriyor.
• Homojenlik: İki seçenekte de U0 0,53–0,56 aralığında. Seçim homojenliği değil, hedef aydınlık seviyesini belirliyor.

Nasıl seçilir? Salonun hedef aydınlık seviyesi yüksekse (resmi müsabaka, yayın) 400W seçenek, yatırım ve işletme gücü öncelikliyse ve günlük kullanım ağırlıktaysa 300W seçenek öne çıkar. Hedef seviye, müsabaka sınıfına ve federasyon gereksinimlerine göre netleştirilmelidir.

Adım 5: Önce / Sonra Karşılaştırması

Eski sistemin saha ölçümü, sistem tam güçte (80 × 480 W = 38,4 kW) çalışırken yapıldı: ortalama 980 lx. Bu yüzden birebir karşılaştırma, eski sistemin tam gücü ile yeni sistemin tam kapasitesi (Kademe 3) arasında yapılır. Yeni sistem değerleri DIALux hesap değerleridir ve bakım çarpanı (0,80) uygulanmıştır; yeni kurulumda ölçülen değerlerin bunun üzerinde çıkması beklenebilir.

Sonuçlar:

• Birebir karşılaştırma (tam güç, tam güç): 400W seçenekte bağlı güç 38,4 kW'tan 16 kW'a düşerken (%58 daha az) ortalama aydınlık 980 lx'ten 1920 lx'e çıkıyor (%96 daha fazla). 300W seçenekte güç 12 kW'a düşüyor (%69 daha az), aydınlık 1248 lx'e çıkıyor (%27 daha fazla).
• Kısmi kademeler: Yeni sistem tam güçte çalışmak zorunda değil. 400W seçeneğin günlük kademesi, eski sistemin tam güçteki aydınlığına yakın bir seviyeyi (960 lx) yüzde 79 daha az güçle veriyor. 12 kW'ta ise 1437 lx'e ulaşılıyor.
• Verimlilik: Eski sistemin özgül gücü yaklaşık 48,1 W/m² (38,4 kW / 798 m²), yani yaklaşık 4,9 W/m² / 100 lx. Yeni sistem 400W seçenekte yaklaşık 1,04–1,05, 300W seçenekte yaklaşık 1,20–1,21 W/m² / 100 lx. Aynı aydınlığı üretmek için eski sistem, yeni sisteme göre yaklaşık 4 ila 4,7 kat daha fazla güç kullanıyor.
• Bakım: Eski sistemde yıllık ortalama yaklaşık 350.000 TL bakım gideri ve yılda 10–12 arıza vardı. LED armatürlerde ampul değişimi ihtiyacı ortadan kalkıyor; yeni sistemin bakım gideri işletme sürecinde izlenecektir.

Çalışmanın Kapsamı ve Sınırları

Bu çalışma çalışma düzlemindeki yatay aydınlık (lux) ve homojenlik üzerine kuruludur. Dikey aydınlık, parlama (UGR) ve yayın kameraları için özel gereksinimler ayrıca doğrulanması gereken konulardır. DIALux'un kWh/yıl değerleri varsayılan bir kullanım profiline dayandığı için bu makalede yıllık tüketim ve TL tasarruf iddiası kullanılmamıştır; yıllık tasarruf, salonun gerçek kullanım saatlerine bağlıdır. Yeni sistemin değerleri hesap değerleridir, eski sistemin değerleri sahada, tam güçte ölçülmüştür.

Sonuç: Basit Pano, Esnek Kullanım

Caferağa projesi, tek tip armatür ve 3 gruplu bir pano ile kapalı bir spor salonunun üç farklı kullanım seviyesine karmaşık otomasyon olmadan cevap verilebildiğini gösteriyor. Düşük kademede yarı güçle çalışan salon, özel günlerde tam kapasiteye çıkıyor. Bakım çarpanı hesaba katıldığı için değerler, tesisin işletme ömrü boyunca da geçerli kalacak şekilde tasarlandı.

Kendi spor salonunuz için keşif, ölçüm ve DIALux simülasyonu talep etmek için DOA Enerji ile iletişime geçebilirsiniz: doaenerji.com · +90 212 945 0 362

Sık Sorulan Sorular

Terimler Sözlüğü

• Lux (lx): Bir yüzeye düşen ışık miktarı (aydınlık seviyesi).
• Eort / Ē: Çalışma düzlemindeki ortalama aydınlık.
• Emin / Emaks: Çalışma düzlemindeki en düşük ve en yüksek aydınlık.
• U0 (homojenlik): Emin / Eort oranı.
• lm/W: Armatürün ışık verimliliği.
• W/m² / 100 lx: Aynı aydınlık için gereken özgül bağlı güç. Küçük olması daha verimlidir.
• Bakım çarpanı: Zamanla oluşan ışık kaybını hesaba katan katsayı.